Nhũ tương mỹ phẩm O/W và W/O: 6 tiêu chí chọn theo texture

Nhũ tương mỹ phẩm là nền tảng của phần lớn sản phẩm chăm sóc da trên thị trường: kem dưỡng, lotion, kem chống nắng, sữa rửa mặt dạng kem hay kem body. Cảm giác mỏng nhẹ thấm nhanh hay dày, giàu dưỡng và bền nước đều bắt đầu từ một quyết định kỹ thuật: chọn hệ nhũ tương O/W hay W/O.

Bài viết giải thích sự khác nhau giữa hai hệ nhũ tương mỹ phẩm phổ biến nhất, cách chọn chất nhũ hóa phù hợp, các dấu hiệu mất ổn định thường gặp và 6 tiêu chí giúp thương hiệu trao đổi với R&D để chọn đúng hệ cho định hướng texture của sản phẩm.

Nhũ tương mỹ phẩm được phát triển tại phòng lab AstraCos
Phòng lab R&D phát triển nhũ tương mỹ phẩm tại AstraCos

Nhũ tương mỹ phẩm là gì?

Nhũ tương là hệ phân tán gồm hai pha không tan vào nhau, thường là pha dầu và pha nước. Một pha tồn tại dưới dạng giọt rất nhỏ (pha phân tán) nằm trong pha còn lại (pha liên tục). Nếu chỉ khuấy dầu và nước, hai pha sẽ nhanh chóng tách lớp. Để giữ hệ đồng nhất, công thức cần chất nhũ hóa.

Chất nhũ hóa là phân tử có một đầu ưa nước và một đầu ưa dầu. Khi đứng ở bề mặt tiếp xúc giữa hai pha, chúng làm giảm sức căng bề mặt và tạo lớp màng bao quanh giọt phân tán, giúp các giọt không kết dính lại với nhau.

Dựa vào pha nào là pha liên tục, nhũ tương mỹ phẩm được chia thành hai nhóm chính:

  • Nhũ tương O/W (oil-in-water): giọt dầu phân tán trong pha nước.
  • Nhũ tương W/O (water-in-oil): giọt nước phân tán trong pha dầu.

Ngoài ra còn có các hệ đặc biệt như W/Si (nước trong silicone), nhũ tương kép W/O/W hay nano-emulsion. Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm trên thị trường vẫn dựa trên hai hệ cơ bản O/W và W/O.

Nhũ tương O/W: đặc điểm và ứng dụng

Nhũ tương O/W là hệ phổ biến nhất trong mỹ phẩm. Vì pha ngoài là nước, sản phẩm khi thoa lên da sẽ cho cảm giác mát, dễ tán, thấm nhanh và dễ rửa sạch bằng nước.

Ưu điểm của nhũ tương O/W

  • Cảm giác nhẹ, ít bết dính, phù hợp khí hậu nóng ẩm như Việt Nam.
  • Dễ đưa vào các hoạt chất tan trong nước như niacinamide, panthenol, chiết xuất thực vật.
  • Linh hoạt về độ nhớt: từ lotion lỏng đến kem đặc.
  • Quy trình sản xuất quen thuộc, dễ kiểm soát khi scale-up.

Hạn chế cần lưu ý

  • Khả năng chống trôi nước thấp hơn hệ W/O.
  • Pha nước là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật, nên hệ bảo quản cần được thiết kế kỹ.
  • Có thể bị khô bề mặt quanh miệng chai hoặc trong hũ nếu bao bì không kín.

Ứng dụng điển hình của nhũ tương O/W: kem dưỡng ẩm ban ngày, lotion body, kem dưỡng cho da dầu và da hỗn hợp, sữa rửa mặt dạng kem, kem chống nắng dạng sữa mỏng nhẹ.

Nhũ tương W/O: đặc điểm và ứng dụng

Ở nhũ tương W/O, pha dầu bao bên ngoài. Vì vậy sản phẩm thường cho cảm giác giàu dưỡng hơn, tạo lớp màng trên da giúp hạn chế mất nước và bám da tốt khi gặp nước hoặc mồ hôi.

Ưu điểm của nhũ tương W/O

  • Khả năng khóa ẩm và tạo màng tốt, phù hợp da khô, da cần phục hồi.
  • Bền nước, bền mồ hôi, phù hợp kem chống nắng chống trôi hoặc kem nền.
  • Giúp phân tán tốt các bột màu và màng lọc tan trong dầu.

Hạn chế cần lưu ý

  • Cảm giác nặng hơn, dễ bóng nếu không chọn chất làm mềm phù hợp.
  • Khó sản xuất hơn: cần đưa pha nước vào từ từ, kiểm soát tốc độ khuấy và lực cắt.
  • Thường cần thêm chất điện giải (như magnesium sulfate) để ổn định giọt nước.
  • Khó rửa sạch hơn, người dùng có thể cần tẩy trang.

Ứng dụng điển hình của nhũ tương W/O: kem chống nắng bền nước, kem dưỡng ban đêm cho da khô, cold cream, kem nền, BB cream và các sản phẩm bảo vệ da trong điều kiện khắc nghiệt.

Sản xuất nhũ tương mỹ phẩm quy mô nhà máy
Nhũ tương mỹ phẩm cần được kiểm soát nhiệt độ và lực khuấy khi sản xuất hàng loạt

Các hệ đặc biệt khác: W/Si và nano-emulsion

Hệ W/Si dùng silicone làm pha liên tục thay cho dầu. Ưu điểm là cảm giác mượt, khô ráo hơn nhiều so với hệ W/O dùng dầu thực vật hay dầu khoáng, đồng thời vẫn giữ được khả năng bền nước. Vì vậy, hệ W/Si thường gặp trong kem nền, kem lót và kem chống nắng có hiệu ứng mịn lì.

Nano-emulsion là hệ có kích thước giọt rất nhỏ, thường cho bề ngoài trong hoặc hơi đục. Hệ này tạo cảm giác rất nhẹ, phù hợp cho essence hoặc serum muốn đưa thêm một lượng dầu dưỡng nhỏ. Đổi lại, quá trình sản xuất cần thiết bị đồng hóa áp suất cao hoặc tỷ lệ chất diện hoạt phù hợp, nên chi phí và độ khó kỹ thuật cao hơn.

Với phần lớn thương hiệu đang phát triển sản phẩm đầu tiên, hai hệ cơ bản vẫn là lựa chọn hợp lý vì dễ kiểm soát, nguyên liệu sẵn có và có nhiều dữ liệu ổn định để tham chiếu.

Bảng so sánh nhũ tương O/W và W/O

Tiêu chíNhũ tương O/WNhũ tương W/O
Pha liên tụcNướcDầu
Cảm giác trên daMát, nhẹ, thấm nhanhGiàu dưỡng, tạo màng
Khả năng chống trôiThấp – trung bìnhCao
Dễ rửa bằng nướcCóKhó hơn
Độ khó sản xuấtTrung bìnhCao
Rủi ro vi sinhCao hơn, cần hệ bảo quản kỹThấp hơn nhưng vẫn cần bảo quản
Phù hợpDa dầu, hỗn hợp, khí hậu nóng ẩmDa khô, sản phẩm bền nước
Kiểm tra nhanhDẫn điện, pha loãng được bằng nướcKhông dẫn điện, pha loãng được bằng dầu

Một cách kiểm tra đơn giản tại lab là đo độ dẫn điện: nhũ tương O/W dẫn điện vì pha ngoài là nước, còn nhũ tương W/O gần như không dẫn điện. R&D thường dùng phép thử này để xác nhận hệ nhũ đã hình thành đúng như thiết kế.

Cách chọn chất nhũ hóa cho nhũ tương mỹ phẩm

Chọn chất nhũ hóa là bước quyết định độ ổn định và cảm quan của nhũ tương mỹ phẩm. R&D không chọn theo một nguyên liệu đơn lẻ, mà theo cả hệ gồm chất nhũ hóa chính, chất đồng nhũ hóa và chất làm đặc.

Chỉ số HLB

HLB (Hydrophilic–Lipophilic Balance) thể hiện mức độ ưa nước hay ưa dầu của chất nhũ hóa. Nguyên tắc chung:

  • Chất nhũ hóa có HLB cao (khoảng 8–18) phù hợp nhũ tương O/W.
  • Chất nhũ hóa có HLB thấp (khoảng 3–6) phù hợp nhũ tương W/O.

Mỗi loại dầu trong công thức có một “HLB yêu cầu” riêng. Khi pha dầu gồm nhiều thành phần, R&D tính HLB yêu cầu theo tỷ lệ và phối hợp hai hoặc nhiều chất nhũ hóa để đạt mức phù hợp. HLB là điểm khởi đầu, còn kết quả cuối cùng vẫn phải xác nhận bằng thử nghiệm.

Các nhóm chất nhũ hóa thường dùng

  • Cho nhũ tương O/W: glyceryl stearate kết hợp PEG-100 stearate, ceteareth-20, cetearyl olivate và sorbitan olivate, polyglyceryl ester, các polymer nhũ hóa như acrylates/C10-30 alkyl acrylate crosspolymer.
  • Cho nhũ tương W/O: polyglyceryl-4 isostearate, PEG-30 dipolyhydroxystearate, sorbitan oleate, và nhóm silicone nhũ hóa như cetyl PEG/PPG-10/1 dimethicone cho hệ W/Si.

Xu hướng chất nhũ hóa không PEG

Nhiều thương hiệu hiện ưu tiên công thức không chứa PEG để phù hợp định vị “clean beauty”. Các chất nhũ hóa nguồn gốc tự nhiên như olivate, polyglyceryl ester hay lecithin đáp ứng được yêu cầu này, nhưng thường nhạy hơn với pH, chất điện giải và nhiệt độ. Vì vậy, R&D cần thử nghiệm kỹ hơn trước khi chốt công thức.

Thông tin chức năng và tên INCI của từng chất nhũ hóa có thể tra cứu trong cơ sở dữ liệu CosIng của Ủy ban châu Âu.

6 tiêu chí chọn hệ nhũ tương mỹ phẩm theo định hướng texture

Khi làm việc với nhà máy, thương hiệu không cần tự chọn chất nhũ hóa. Điều quan trọng là mô tả rõ định hướng sản phẩm để R&D đề xuất hệ nhũ tương phù hợp. Dưới đây là 6 tiêu chí nên trao đổi.

1. Cảm giác sau khi thoa

Thương hiệu muốn sản phẩm “thấm nhanh, ráo mặt” hay “ẩm mượt, có lớp dưỡng”? Câu trả lời này gần như quyết định hướng O/W hay W/O. Nên mô tả bằng sản phẩm tham khảo cụ thể thay vì chỉ dùng tính từ chung chung.

2. Loại da và khí hậu sử dụng

Da dầu, da mụn và người dùng ở khí hậu nóng ẩm thường hợp với nhũ tương O/W nhẹ. Da khô, da lão hóa hoặc sản phẩm dùng ban đêm có thể tận dụng ưu điểm khóa ẩm của nhũ tương W/O.

3. Yêu cầu chống trôi

Kem chống nắng thể thao, sản phẩm đi biển hay trang điểm lâu trôi thường cần hệ W/O hoặc W/Si. Nếu yêu cầu chống trôi không cao, nhũ tương O/W giúp sản phẩm dễ dùng hằng ngày hơn.

4. Hoạt chất chủ lực

Hoạt chất tan trong nước dễ đưa vào pha ngoài của nhũ tương O/W. Hoạt chất tan trong dầu, màng lọc UV hữu cơ hoặc bột màu có thể được phân tán tốt trong nhũ tương W/O. Một số hoạt chất nhạy với chất điện giải cũng ảnh hưởng đến việc chọn chất nhũ hóa.

5. Bao bì sử dụng

Sản phẩm đựng trong chai bơm cần độ nhớt vừa đủ để bơm trơn tru. Sản phẩm trong hũ có thể đặc hơn. Tuýp nhôm hay tuýp nhựa cũng ảnh hưởng đến khả năng chịu nhiệt và độ bền của hệ.

6. Định vị thành phần và giá thành

Yêu cầu không PEG, không silicone hay nguồn gốc tự nhiên sẽ thu hẹp lựa chọn chất nhũ hóa. Đồng thời, nhũ tương W/O thường cần thời gian sản xuất và kiểm soát cao hơn, nên thương hiệu cần cân nhắc cùng mục tiêu giá thành.

Dấu hiệu mất ổn định của nhũ tương mỹ phẩm và cách kiểm tra

Một nhũ tương mỹ phẩm đẹp ở ngày đầu chưa chắc ổn định sau vài tháng. Các hiện tượng mất ổn định thường gặp gồm:

  • Nổi kem (creaming) hoặc lắng: các giọt dồn lên trên hoặc xuống dưới do chênh lệch tỷ trọng.
  • Kết bông (flocculation): các giọt tụ lại thành cụm nhưng chưa hợp nhất.
  • Hợp giọt (coalescence): các giọt nhỏ nhập thành giọt lớn, dẫn đến tách lớp.
  • Đảo pha: nhũ tương chuyển từ O/W sang W/O hoặc ngược lại.
  • Thay đổi độ nhớt: sản phẩm loãng dần hoặc đặc lên theo thời gian.

Để phát hiện sớm, R&D thường kết hợp nhiều phép thử: lưu mẫu ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau, chu kỳ nóng – lạnh, ly tâm, quan sát kích thước giọt dưới kính hiển vi và theo dõi pH, độ nhớt theo thời gian. Chi tiết về các phép thử này được trình bày trong bài đánh giá độ ổn định mỹ phẩm.

Nếu độ nhớt thay đổi bất thường, có thể tham khảo thêm bài phân tích nguyên nhân độ nhớt mỹ phẩm thay đổi theo thời gian.

Lưu ý khi scale-up nhũ tương

Nhũ tương mỹ phẩm đặc biệt nhạy với điều kiện sản xuất. Tốc độ gia nhiệt và làm nguội, lực cắt của máy đồng hóa, thứ tự cho pha và thời gian khuấy ở quy mô nhà máy đều khác phòng lab. Vì vậy, mẻ pilot là bước bắt buộc trước khi sản xuất hàng loạt. Xem thêm bài scale-up công thức mỹ phẩm.

AstraCos phát triển nhũ tương mỹ phẩm như thế nào?

Tại AstraCos, đội ngũ R&D tự xây dựng công thức cho từng thương hiệu thay vì dùng một nền chung cho nhiều khách hàng. Với sản phẩm dạng nhũ tương, R&D bắt đầu từ định hướng cảm giác sử dụng, loại da và hoạt chất chủ lực, sau đó đề xuất hệ O/W hoặc W/O cùng chất nhũ hóa phù hợp.

Thương hiệu có thể gửi sản phẩm tham khảo để R&D phân tích kết cấu và phát triển lại thành công thức riêng. Mỗi công thức được cam kết độc quyền. AstraCos hỗ trợ miễn phí phát triển công thức, mẫu test, bộ hồ sơ PIF và thiết kế, tìm kiếm bao bì.

Tìm hiểu thêm về gia công mỹ phẩm cá nhân hóa hoặc gửi mẫu tham khảo để R&D đánh giá.

Câu hỏi thường gặp về nhũ tương mỹ phẩm

Làm sao biết một sản phẩm là nhũ tương O/W hay W/O?

Cách đơn giản là nhỏ một ít sản phẩm vào nước: nhũ tương O/W phân tán dễ dàng, còn nhũ tương W/O thường vón lại. Tại lab, R&D xác nhận bằng phép đo độ dẫn điện hoặc thử pha loãng bằng dầu.

Kem chống nắng nên dùng nhũ tương O/W hay W/O?

Cả hai đều dùng được. Nhũ tương O/W cho cảm giác nhẹ, phù hợp dùng hằng ngày. Nhũ tương W/O hoặc W/Si phù hợp khi cần chống trôi tốt. Lựa chọn phụ thuộc vào định vị sản phẩm và màng lọc sử dụng.

Chất nhũ hóa có gây kích ứng da không?

Chất nhũ hóa được dùng ở nồng độ phù hợp và đã có dữ liệu an toàn trong mỹ phẩm. Tuy nhiên, mức độ dịu nhẹ khác nhau giữa các nhóm. Với sản phẩm cho da nhạy cảm, R&D sẽ ưu tiên hệ nhũ hóa dịu nhẹ và giới hạn số lượng chất nhũ hóa trong công thức.

Vì sao nhũ tương bị tách lớp sau một thời gian?

Nguyên nhân có thể đến từ HLB chưa phù hợp, lượng chất nhũ hóa chưa đủ, kích thước giọt quá lớn, nhiệt độ bảo quản, tương tác với hoạt chất hoặc điều kiện sản xuất khác lab. Cần thử nghiệm độ ổn định đầy đủ trước khi sản xuất hàng loạt.

Có thể đổi sản phẩm từ hệ O/W sang W/O không?

Có thể, nhưng đây gần như là phát triển lại công thức: thay chất nhũ hóa, điều chỉnh pha dầu, quy trình sản xuất và thử nghiệm độ ổn định lại từ đầu. Thương hiệu nên xác định hướng texture ngay ở giai đoạn brief.

Trao đổi định hướng texture cùng AstraCos

Nếu thương hiệu đang phát triển kem dưỡng, lotion hay kem chống nắng và chưa chắc nên chọn nhũ tương mỹ phẩm dạng nào, hãy gửi yêu cầu tư vấn. Đội ngũ R&D AstraCos sẽ đề xuất hệ nhũ tương và chất nhũ hóa phù hợp với định hướng sản phẩm và ngân sách của thương hiệu.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *